Brytyjska aktorka chce czarnoskórych aktorów w „Czarnobylu”. To słaby pomysł, ale nasze myślenie o ZSRR też bywa dalekie od prawdy

Felieton/Seriale 05.06.2019
Brytyjska aktorka chce czarnoskórych aktorów w „Czarnobylu”. To słaby pomysł, ale nasze myślenie o ZSRR też bywa dalekie od prawdy

Brytyjska aktorka chce czarnoskórych aktorów w „Czarnobylu”. To słaby pomysł, ale nasze myślenie o ZSRR też bywa dalekie od prawdy

Serial „Czarnobyl” wywołał wiele silnych reakcji i pobudził cały internet do rozmowy. Ale chyba nikt nie spodziewał się, że dla niektórych problemem będzie kolor skóry grających w nim aktorów. Od razu pojawiły się głosy o lewackiej politycznej poprawności, ale warto nad tą kwestią zastanowić się z otwartym umysłem.

HBO może pochwalić się kolejnym świetnym serialem na swoim koncie. Doskonałe oceny pierwszych odcinków serii „Czarnobyl” z miejsca wyniosły ją na sam szczyt listy IMDb.

Oczywiście, nie obyło się też bez mniejszych lub większych obiekcji. Wokół serialu HBO od samego początku pojawiało się pytanie o wiarygodność i autentyczność przedstawionych wydarzeń. Showrunner Craig Mazin postawił na dość ciekawą mieszankę prawdy i fikcji. Z jednej strony głównych bohaterów (w większości prawdziwych osób) grają aktorzy mówiący po angielsku, z drugiej scenografia i kostiumy idealnie imitują lata 80. w ZSRR.

Dla brytyjskiej aktorki, Karli Marie Sweet, problemem okazało się jednak, że w „Czarnobylu”… nie zagrali aktorzy o różnych kolorach skóry.

Karla Marie Sweet znana jest głównie z pracy dla brytyjskich telewizji (przede wszystkim BBC i ITV), a także pisania sztuk teatralnych. Swoje oburzenie wyraziła na Twitterze, ale większość reakcji była jednoznacznie negatywna. Z tego powodu artystka oznaczyła wpisy jako prywatne, lecz w Internecie nic nie ginie i nadal można sprawdzić, co dokładnie napisała:

W tym kraju jest tylu świetnych aktorów o kolorze skóry innym niż biały, którzy byliby świetni w „Czarnobylu”. Chyba jestem po prostu zawiedziona, że kolejny hitowy serial z potężną obsadą udaje, że ludzie o różnym kolorze skóry nie istnieją.

To ze strony Sweet całkowite pomieszanie pojęć i podejście do sprawy od niewłaściwej strony. „Czarnobyl” to produkcja oparta na faktach. W tym wypadku to nie obsada kształtuje rzeczywistość, a prawda historyczna znacząco wpływa na możliwości obsadowe. Oczywiście, istnieje wiele różnych możliwości obejścia najbardziej drastycznych obostrzeń, bo prawda ekranu rządzi się swoimi prawami.

czarnobyl czarni aktorzy

„Czarnobyl” nie jest dokumentem, a fabularyzowanym i umownym dziełem, który przyjmujemy (bądź nie) na wiarę.

Słowem klucz jest tu wiarygodność. Często mówi się, że podczas seansu najlepszych filmów fabularnych przynajmniej na chwilę zapominamy, że oglądamy coś nieprawdziwego. Na pewno jest w tym stwierdzeniu ziarno prawdy, ale to z różnych powodów uproszczenie. Jest całe mnóstwo doskonałych filmów i seriali, którym wcale nie zależy na tworzeniu iluzji prawdziwości. Wystarczy wspomnieć dzieła Davida Lyncha, Stanleya Kubricka czy Quentina Tarantino.

„Czarnobyl” ma tu o tyle trudniej, że musi przynajmniej do pewnego stopnia trzymać się faktów, jeżeli chce stworzyć wciągającą opowieść w wyznaczonym przez twórców stylu. Ale nawet tutaj mnóstwo rzeczy może zostać potraktowanych symbolicznie. Uliana Chomiuk nigdy nie istniała i stanowi połączenie wielu osób badających przyczyny katastrofy. Jest jednak potrzebna do spięcia różnych wątków tej historii, dlatego została powołana do życia.

Dla każdego z nas wiarygodność filmu czy serialu jest sprawą do pewnego stopnia indywidualną. Właściwie wszyscy zgadzamy się, że aktorzy grający Rosjan czy Ukraińców mogą mówić po angielsku. Dla mnie osobiście przekroczeniem pewnej granicy realizmu w przedstawionym świecie był 5. epizod „Czarnobyla”, w którym protagonista decyduje się na płomienną mowę o życiu w kłamstwie, a wszyscy dookoła grzecznie czekają aż skończy. Znam jednak wiele osób, którym ten fragment w niczym nie przeszkadzał. Większość osób uznałaby jednak zapewne, że hipotetyczna scena z Chomiuk wchodzącą do gabinetu Gorbaczowa i strzelającą do niego z karabinu maszynowego jak w „Bękartach wojny” byłaby grubą przesadą. Niewiarygodnym byłoby też, gdyby w Komitecie Centralnym połowa dygnitarzy była czarnoskóra.

Opinię Karli Marie Sweet trudno uznać za mądrą, ale mówienie o poprawności politycznej też jest błędem.

czarnobyl czarni aktorzy

Poprawność polityczna byłaby w tym przypadku zachowana, jeśli showrunner serialu publicznie pokajałby się za brak czarnoskórych aktorów w obsadzie i obiecał, że następnym razem bez względu na wszystko ich tam umieści. Nie mieszajmy pojęć. Historia brytyjskiej aktorki to przykład braku wiedzy o historii krajów znajdujących się za Żelazną Kurtyną oraz przyjmowania własnej rzeczywistości za tą obowiązującą na całym świecie.

Nikt z nas nie jest wolny od takiego myślenia. Wiele osób natychmiast zareagowało na wpisy aktorki kpinami o konieczności zrobienia poprawnego politycznie remake’u z czarnoskórymi, Azjatami i homoseksualistami. Rzecz w tym, że ZSRR absolutnie nie był świątynią słowiańskości i białej karnacji skóry, tak jak nam się często wydaje. Wiele osób mieszkających w tym kraju miało azjatyckie pochodzenie i rysy twarzy. Część mogła być odmiennej orientacji seksualnej. Zresztą jak podaje portal Russia Today, wśród żołnierzy oczyszczających ruiny elektrowni atomowej w Czarnobylu był czarnoskóry mężczyzna – Igor Anatolyevich Khiryak. Należał do brygady opuszczającej na rzekę mosty pontonowe, które umożliwiły mieszkańcom Prypeci ewakuację z miasta.

Informacje podawane w rosyjskich mediach trzeba zawsze przyjmować z pewną dozą sceptycyzmu (zresztą w przypadku dzieł fabularnych można powiedzieć to samo), ale w tym wypadku nic nie wskazuje na to, żebyśmy mieli do czynienia z fałszywym newsem. Oczywiście nie oznacza to, że w „Czarnobylu” powinni zagrać Denzel Washington, Anthony Mackie czy Justice Smith. Historia tego czarnoskórego żołnierza pokazuje jednak, że nasze wyobrażenia o świecie zawsze są zabarwione własnym doświadczeniem. Być może warto było pokazać udział Khiryaka w ewakuacji po katastrofie, a może nie byłoby w tym ciekawej opowieści. Bo finalnie to właśnie ten aspekt powinien być decydujący.

Serial „Czarnobyl” jest dostępny w serwisie HBO GO.

Teksty, które musisz przeczytać:

Dołącz do dyskusji (50)

51 odpowiedzi na “Brytyjska aktorka chce czarnoskórych aktorów w „Czarnobylu”. To słaby pomysł, ale nasze myślenie o ZSRR też bywa dalekie od prawdy”

  1. Przypomina się żart o superszpiegu, uberagencie, którego USA zrzuciło nad radziecką Syberią. Pił wódkę, cytował Lenina, tańczył kazaczoka – a i tak go natychmiast rozpoznali. Bo był czarny.

  2. Wiele osób mieszkających w tym kraju miało azjatyckie pochodzenie i rysy twarzy.

    A jakie miało mieć skoro spora część tego kraju (i dzisiejszej Rosji) leży w Azji?

  3. Ja czkam na biografię Martina Luthera Kinga, gdzie głównego bohatera gra Azjata oraz remaku Django z białymi blondynami grającymi niewolników.
    Jak poprawność polityczna to poprawność polityczna. Nie ma zmiłuj się.

    • Na dobrą sprawę masz rację, tylko trzeba nadać temu nazwę, a nazizm jest zarezerwowany dla narodowych socjalistów, a takie poglądy są raczej skrajnym socjalizmem – ciężko to ugryźć, żeby zaszufladkować. Na pewno nie powinno się to nazywać poprawność, bo poprawne to nie jest w żadnym aspekcie. Kretyni za to odpowiedzialni powinni być za to tak samo traktowani jak kretyni odpowiedzialni za nazizm.

  4. Zróbmy film o powstaniu warszawskim i niech 50% obsady będzie czarnoskóra, bo był przecież jeden czarnoskóry powstaniec :)

  5. Czarnobyl podoba się bo nie ma w nim obecnej szaleńczej polityki, poza małym wyjątkiem – na końcu Żydzi musieli oczywiście zagrać kartą swojej martyrologii :-( Na szczęście był to tylko margines.

  6. Żenada, ta poprawność polityczna to jakaś parodia, moim zdaniem właśnie to godzi w naszą wolność wyboru, człowiek chce zrobić film / serial ma na niego pomysł, nie chce tam murzynów i innych kolorów – bo nie. Taki ma kaprys, a z każdej strony poprawności polityczne, rasowe i inne równouprawnienia zmuszają do takich zmian.

    To samo mają w USA w firmach gdzie w firmach muszą pracować różnokolorowi ludzie aby zachować proporcje, przecież nie od dziś wiadomo, że biali ludzie są przeważnie bystrzejsi niż czarni, dlaczego więc mając do wyboru lepszego białego mam wybrać czarnego dla równości… Czy biali z racji tego, że są przeważnie słabsi fizycznie niż murzyni dostają np. na olimpiadzie w biegu na 5km kilkaset metrów gratis na starcie? Nie, nie dostają jeśli chcą wygrać muszą sobie to wywalczyć, czemu więc pracownicy umysłowi czy aktorzy nie mogą sobie wywalczyć miejsca w jakimś filmie czy firmie w ten sam sposób?

    Zresztą ostatnio mam wrażenie, że to właśnie biali są dyskryminowani bo na każdym kroku wszyscy patrzy czy przypadkiem nie obraziłeś czarnoskórego człowieka mówiąc “murzyn” a jak murzyn mówi “biały/białas” to wszystko jest w porządku. To samo się tyczy naszych kolegów ze wschodu, nie wolno mówić “Ukrainiec” ale Polak już jak najbardziej. Nie sądzicie że to lekka parodia?

    Ludzie nie są równi i nigdy nie będą, a dążenie do równości jest najgorszym co może nas spotkać, każdy jest dobry w czymś innym i te zdolności powinniśmy rozwijać a nie na siłę wszystkich równać.

    • przypomina mi się historia sprzed kilku lat, gdzie na stronie Apple w USA, nie było żadnego białego mężczyzny. Aczkolwiek aż do czasu wejścia na zakładkę z zarządem firmy.

    • Ale Ty musisz mieć przesrane jako biały mężczyzna, dyskryminowany przez wszystkich na każdym kroku. Może załóż jakąś organizację antyrasistowską, żeby zwrócić uwagę na problem tej oczywistej i wszechobecnej dyskryminacji?

      • Kolega chciał coś wnieść do tematu czy tylko sobie sarkastyczne teksty rzucać? :)
        Mi się żadna krzywda z tego powodu nie dzieje (jeszcze), jestem raczej tolerancyjny w tych kwestiach lecz nie podoba mi się w którym kierunku to wszystko zmierza.

        • Tak sobie tylko sarkastycznie rzucić tekstem. ‘To wszystko’ zmierza do równości szans, a nie równości ludzi za wszelką cenę. Poza tym inne znaczenie ma dla Ciebie to, że ktoś Cię nazwie białasem, a inne ‘nigga’ dla czarnoskórego, który w wielu krajach ma od dziecka przesrane z uwagi na swój kolor skóry.

          • Masz rację, tylko czy równość szans nie polega właśnie na tym, żeby nie patrzeć na rasę czy kolor przy zatrudnianiu do filmu czy do firmy? Jeśli mam 10 kandydatów potrzebuję trzech i okazuje się, że Ci trzej najlepsi są biali, ale prawo zmusza mnie do zachowania pewnych proporcji więc wybieram 2 białych i jednego kolorowego. Czy to według Ciebie jest równość szans? Czy ten trzeci biały, pomimo tego, że był lepszy został dobrze potraktowany w tym przypadku? Równo z innymi?

  7. W Chinach żyją biali Chińczycy potomkowie Rosjan, którzy po zmianach granicy zostali na swoim terenie, mówią płynnie po chińsku itp. No ale do cholery nie zrobimy filmu o 1,4 miliardowym narodzie Chińczyków granego przez połowię białych aktorów, żeby nie dawać wrażenia iż biała rasa nie istnieje! Nawet jeśli fabuła ma opowiadać o zdarzeniach, które nie miały miejsca.

    Tak tolerancja i równouprawnienie zamienia się w nietolerancję dla rasy białej. Nawet jeśli był gdzieś czarnoskóry (tak jak w powstaniu warszawskim) biorący udział w zdarzeniach wstawianie go do serialu który ma spróbować pokazać ówczesne realia było by zakłamaniem, ponieważ byłby jednym z kliku/kilkunastu aktorów o ile nie dali by więcej. Więc u ludzi którzy uczą się historii z filmów (a jest takich gro!) wytworzyło by się marne przeświadczenie iż np. w ZSRR 20% populacji stanowili czarni.

  8. Niestety, ale głupota nie zna granic.
    Azjatow w brygadach usuwajacych skutki bylo malo, bo walczyli w Afganistanie…Nie byloby sensu sciagac zolnierzy z frontu,a wysylac poborowych z obecnej Bialorusi/Ukrainy czy krajow Nadbaltyckich do Afganistanu. Raz ze trzeba byloby ich przywiezc z Afganistanu i zawiezc nowych do Afganistanu, a przeciez ZSRR najpierw chcial ukryc awarie, pozniej jak nie dalo sie utrzymac w ukryciu to pomniejszyc wage i rozmiar, a na koncu zatuszowac skutki.
    Natomiast takie przewozenie zolnierzy w te i we w te daloby skutek odmienny i kraje zachodu w tym USA od razu zauwazylyby zmiany…
    Natomiast faktem jest ze sciagnieto kilkaset smiglowcow w tym wielu pilotow doswiadczonych z frontu.

  9. Byl jeden jedyny czornuch, ktory bral udzial razem z tysiacami innych nieczarnych w ewakuacji prypeci, a nie czyszczeniu zadnej elektorowani i co z tego?? Czy trzeba go wyrozniac wymieniajac z imienia i nazwiska tylko dlatego ze byl czorny, ze byl jeb…nym odmiencem?? Przeciez niczym szczegolnym sie nie zasluzyl robil to co tysiace innych bioracych udzial w tej akcji. Pewnie by sie ewakuacja miasta nie odbyla gdyby tego murzyna tam nie bylo, to bylby kolejny bialy do setek tysiecy innych bialych, nikt by nawet nie zauwazyl za czornucha nie ma i to oni graja glowne i jedyną role w tej sztuce. Do serialowej adaptacji naszego wiedzmina tez chcieli kolorowych aktorow wciaskac….

  10. Nie było dużo czarnych w bloku wschodnim. Jeszcze w latach 90 i 00 widziałem może kilku na mieście i z całą pewnością przypuszczam że nie było ich w Czarnobylu. Zmieniło się po wejściu do UE. Proponuję żeby nagrać film o M.L.Kingu i obsadzić białego. Skoro Achillesa grał czarny to w sumie dlaczego nie?
    Co do filmu, nie można go odbierać jako relację zdarzeń. Dużo tam symboliki.

  11. W ZSRR byli czarnoskórzy, niektórzy mieszkańcy Afryki studiowali i pojedyncze osoby zostały przez jakiś czas, podobnie jak u nas, znam takich co zostali na stałe. Czy mieszkali w Prypeci? Mogli studiować w Kijowie.

    • Tych „pojedynczych osób”, czyli studentów, były tysiące, ale do pracy z czymkolwiek choćby zbliżonym do tajemnicy państwowej raczej nie mieli dostępu. Nawet towarzyszom kubańskim patrzono na ręce, podobnie jak innym osobom spoza Układu Warszawskiego.

  12. Po co mieliby wrzucać jakikolwiek wątek związany z orientacją seksualną, skoro cały serial nie ma żadnego motywu miłosnego (poza strażakiem, co jest historią na faktach)

  13. A przy okazji, czarnoskórzy byli w Anglii jako służący od dawna, bodajże od Wiktorii, można ich znaleźć w tle starych obrazów, próżno jednak szukać ich w filmach historycznych (serialach głównie), więc kto jest rasistą i zakłamuje rzeczywistość?

  14. Chyba każdy z nas oglądał pamiętny serial Alternatywy 4, gdzie odpowiednio zatroszczono się o różnorodność rasową obsady. I to w serialu o komunistycznym kraju! Można? Można!

  15. Uwielbiam czasy w których żyje… zamiast brać się za poważne lub te mogące być chociaż trochę interesujące tematy. Tutaj spotykam się z ofertą (prawdopodobnie) darmowej reklamy jakiejś “pro-nowoczesnej/lewicowej” kobiety z własnym światopoglądem. Kogo obchodzi zdanie pracownika telewizji, do którego sam autor artykułu ma wątpliwości w temacie wiedzy. Podawanie jeszcze jej nazwiska w artykule ? Serio ?

    Uważajcie co piszecie w komentarzach, niedługo Spider’s Web się i za nie weźmie jak zmów braknie tematów.

    Powracając do tematu, mały edit by się przydał też dla czytelników, którzy być może chcieli owy serial zacząć oglądać :P Wspominam o tym że niektóre fragmenty mogłyby zostać spokojnie ukryte w formie spoiler’a tak jak funkcja w tym systemie komentarzy… Cieszymy się że autor artykułu jest na bieżąco, ale jaki jest sens przytaczanie z niego fragmentu, który sam ciężko mi zapadł w głowie… hmm nie był może nadzwyczaj istotny, lub został tak niesprawnie opisany :P

    Lepszym wyjściem byłoby poruszenie ogólnie tematu wprowadzania poprawności politycznej w wielu aspektach naszego życia, a nie na przykładzie jednej wypowiedzi mało znane osoby do serialu, który zaczął że tak to ujmę raczkować.

  16. Co do Chomiuk… Twórcy w epilogu piszą wprost, że Chomiukowa jest personifikacją wszystkich naukowców dążących do wyjaśnienia tej tragedii. Ich zdjęcie również widzimy w epilogu.

    Teraz pisownia… Czemu piszesz “Uliana Chomiuk”, a po chwili “Igor Anatolyevich Khiryak”?
    Świadczy to po prostu o twojej niewiedzy oraz przeklejeniu treści z anglojęzycznych portali.

    I na koniec ćwiczenie z łączenia kropek. Podczas procesu Legasow chce wygłosić przemówienie. Zostaje mu przerwane i dopiero na wskutek interwencji Szczerbiny, czy jak wolisz Shtsherbiny może dokończyć swoją wypowiedź, której konsekwencje poznajemy w trakcie rozmowy Legasowa z wiceszefem KGB.

    Rozumiem, że każdy może pisać, co mu ślina na klawiaturę przyniesie, no ale warto jednak zachować jakąś dyscyplinę.

  17. Możecie nie zawracać czytelnikom głowy jakimiś idiotkami?
    Mnie też nie podoba się, że w Szeregowcu Ryanie nie grają same cycate blondynki, ale jakoś potrafię z tym żyć. Kurde, ale to byłby dobry film z takimi cycatymi blondynkami. Oczywiście nadal jest świetny, ale te cyce jak donice i niewinne twarzyczki blondyneczek. Ach, mniam, mniam…
    .
    .
    .
    .
    .
    .
    .
    .
    .
    .
    .

    Kurwa, mam nadzieję, że ktoś nie wziął mojej ironii poważnie…

    Parafrazując:
    “W tym kraju jest tyle świetnych blond aktorek z dużymi cycami, które byłyby świetne w „Czarnobylu”. Chyba jestem po prostu zawiedziony, że kolejny hitowy serial z potężną obsadą udaje, że ludzie o różnej wielkości biustu nie istnieją.”

  18. ja jestem zawiedziony tym, że Donald Trump zanim został prezydentem i zdarzało mu się pojawiać w filmach, nie zagrał Nelsona Mandeli. Żenujące i niedopuszczalne.
    A tak już bardziej serio – Karla Marie Sweet to ewidentnie rasistka.

  19. Dziś widziałem dwóch panów ciągnących wózek, na którym mieli zieloną skrzynkę, a w niej jednym rogiem włożony wielki materac. I tak sobie szli przez osiedle krok za krokiem. I jeden z tych panów ewidentnie był czarnoskóry. Gdybym sam nie widział, to bym nie uwierzył.
    Kraków, Nowa Huta, osiedle Wysokie. Niekoloryzowane.

  20. Pewnie, że chodzi o poprawność polityczną… to odpowiedź środowisk PC na tak zwany white-washing, którego przykładem moga być biali aktorzy i aktorki w rolach “Bogów Egiptu”, John Wayne jako Genghis Khan, czy Emma Stone w “Aloha”. No bo skoro można dać czarną postać białym aktorom to niby czemu nie można wcisnąć Idrisa Elby do Czarnobyla ? I tak wszyscy tam mówią z brytyjskim akcentem… W końcu najważniejszym problemem współczesnego kina są parytety na ekranie :)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

MAŁO? CZYTAJ KOLEJNY WPIS...

MAŁO? CZYTAJ KOLEJNY WPIS...